نام علمی: Boa constrictor
نام انگلیسی: Boa Constrictor / Common Boa
خانواده: Boidae
راسته: Squamata
نوع تولیدمثل: زندهزا
رژیم غذایی: گوشتخوار
زیستگاه: بخشهایی از آمریکای مرکزی و جنوبی و برخی جزایر کارائیب
طول عمر در اسارت: معمولاً حدود 20 تا 30 سال و گاهی بیشتر
سطح نگهداری: متوسط تا پیشرفته
اندازه: بسته به جمعیت، زیرگونه/فرم و جنسیت بسیار متغیر
بوآ کانستریکتور چیست؟
بوآ کانستریکتور یکی از شناختهشدهترین مارهای بزرگ غیرسمی دنیاست. این مار به خانواده Boidae تعلق دارد و مانند سایر بوآها برای شکار از روش Constriction یا پیچیدن دور طعمه و اعمال فشار استفاده میکند.
برخلاف تصور بعضی افراد، بوآ کانستریکتور مار سمی نیست و برای کشتن طعمه از سم استفاده نمیکند.
این مار به دلیل جثه بزرگ، ظاهر بسیار زیبا، تنوع رنگ و الگو و رفتار نسبتاً آرام در اسارت، یکی از مارهای محبوب میان نگهدارندگان خزندگان است.
البته «آرام بودن» به معنی بینیاز بودن از احتیاط نیست؛ یک بوآی بالغ حیوانی بسیار قوی است و باید با احترام و اصول صحیح با آن رفتار شود.
زیستگاه طبیعی
بوآ کانستریکتورها در مناطق مختلفی از آمریکای مرکزی و جنوبی و جزایر اطراف پراکندهاند.
بسته به جمعیت، ممکن است در محیطهایی مانند:
جنگلهای گرمسیری
مناطق جنگلی خشک
ساوانا
مناطق نیمهخشک
نزدیکی رودخانهها و منابع آب
زندگی کنند.
این تنوع زیستگاه یکی از دلایلی است که شرایط ظاهری و اندازه بوآها در مناطق مختلف میتواند تفاوت زیادی داشته باشد.
اندازه بوآ کانستریکتور
یکی از مهمترین نکات درباره بوآ این است که یک عدد ثابت برای اندازه تمام بوآ کانستریکتورها وجود ندارد.
بسیاری از بوآهای خانگی در محدوده حدود 1.8 تا 2.5 متر قرار میگیرند، اما اندازه نهایی به عوامل مختلفی بستگی دارد:
جنسیت
ژنتیک
جمعیت و منشأ جغرافیایی
تغذیه
شرایط نگهداری
سلامت
سن
مادهها معمولاً از نرها بزرگتر و سنگینتر میشوند.
بنابراین اگر کسی گفت «بوآ حتماً ۳ متر میشود» یا «بوآ بیشتر از ۲ متر نمیشود»، هر دو میتوانند بیش از حد سادهسازی باشند.
وزن
وزن نیز بسیار متغیر است و نمیتوان یک عدد ثابت برای همه بوآها تعیین کرد.
یک بوآی بالغ ماده میتواند چندین کیلوگرم وزن داشته باشد و نمونههای بزرگتر و سنگینتر نیز وجود دارند.
برای ارزیابی سلامت، فرم بدن و وضعیت عضلانی از یک عدد وزن بهتنهایی مهمتر است.
ظاهر
بوآ کانستریکتور معمولاً بدنی عضلانی و نسبتاً ضخیم دارد.
الگوی بدن معمولاً شامل لکهها و طرحهای تیره روی زمینهای قهوهای، خاکستری، کرم یا قرمز است.
قسمت انتهایی بدن در بسیاری از نمونهها میتواند رنگهای قرمز یا نارنجی قابلتوجهی داشته باشد؛ به همین دلیل بعضی از بوآها با نام عمومی Red-tailed Boa شناخته میشوند.
اما اینجا یک نکته مهم برای سایتت داریم:
هر ماری که به آن Red-tailed Boa گفته میشود الزاماً یک گونه یا زیرگونه مشخص و واحد نیست.
پس بهتره در سایت بین نام علمی، نام تجاری و نام رایج تفاوت قائل بشیم.
زیرگونهها و تفاوتهای جغرافیایی
طبقهبندی بوآها کمی پیچیده است و در منابع مختلف ممکن است نامگذاری متفاوتی ببینی.
بوآ کانستریکتور دارای جمعیتها و فرمهای جغرافیایی مختلفی است که میتوانند از نظر:
اندازه
رنگ
الگوی بدن
رشد
رفتار
شرایط محیطی مورد نیاز
با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
بنابراین هنگام خرید، فقط پرسیدن «بوآ کانستریکتوره؟» کافی نیست.
بهتر است درباره منشأ جغرافیایی، والدین و اطلاعات دقیق حیوان سؤال شود.
نگهداری در اسارت
نگهداری بوآ کانستریکتور برای فردی که قبلاً هیچ تجربهای با مار نداشته، میتواند چالشبرانگیز باشد.
مشکل اصلی معمولاً رفتار تهاجمی نیست؛ بلکه اندازه و قدرت بدنی حیوان در بزرگسالی است.
محفظه باید:
کاملاً ایمن باشد
تهویه مناسب داشته باشد
فضای کافی برای حرکت داشته باشد
حداقل دو مخفیگاه داشته باشد
ظرف آب مناسب داشته باشد
امکان ایجاد گرادیان دمایی داشته باشد
امکان کنترل و اندازهگیری دما و رطوبت را فراهم کند
باشد.
یک بوآی بزرگ را نمیتوان برای تمام عمر در یک باکس کوچک نگهداری کرد.
دما
بوآ مانند سایر خزندگان اکتوترم است؛ یعنی برای تنظیم دمای بدن خود به محیط اطراف وابسته است.
به جای اینکه کل محفظه را یکدست گرم کنیم، باید یک گرادیان حرارتی ایجاد شود:
قسمت گرم ← قسمت میانی ← قسمت خنک
مار باید بتواند خودش بین این قسمتها جابهجا شود.
دما باید با دماسنج دیجیتال مناسب اندازهگیری شود، نه با لمس کردن محفظه.
رطوبت
رطوبت مناسب برای سلامت پوست و دستگاه تنفسی اهمیت دارد.
مقدار مناسب میتواند با توجه به منشأ جغرافیایی و شرایط حیوان متفاوت باشد، اما مهمتر از بالا بردن بیدلیل رطوبت این است که:
رطوبت + تهویه مناسب
با هم وجود داشته باشند.
رطوبت بسیار بالا در محیط بدون تهویه میتواند مشکلساز شود.
بستر
بسته به سیستم نگهداری میتوان از بسترهای مختلف مخصوص خزندگان استفاده کرد.
هدف بستر مناسب این است که:
رطوبت را در حد مناسب نگه دارد
گردوغبار زیادی تولید نکند
برای مار ایمن باشد
تمیز کردن آن امکانپذیر باشد
و مهمتر از همه، بهداشت محفظه بهطور مرتب رعایت شود.
مخفیگاه
داشتن مخفیگاه برای بوآ بسیار مهم است.
بهتر است حداقل:
یک مخفیگاه در سمت گرم و یک مخفیگاه در سمت خنک وجود داشته باشد.
این کار اجازه میدهد مار هم احساس امنیت کند و هم بتواند دمای بدنش را تنظیم کند.
تغذیه بوآ کانستریکتور
بوآ یک شکارچی گوشتخوار است.
در اسارت معمولاً از جوندگان مناسب استفاده میشود.
اندازه طعمه باید متناسب با:
اندازه مار، وزن، سن، وضعیت بدنی، میزان رشد باشد.
یکی از اشتباهات رایج نگهدارندگان مارهای بزرگ، بیشازحد غذا دادن برای رشد سریعتر است.
رشد سریع لزوماً به معنی سلامت بیشتر نیست.
برای حیوان خانگی، بهتر است برنامه غذایی بر اساس وضعیت بدن حیوان تنظیم شود، نه صرفاً بر اساس اینکه «چقدر میتواند بخورد».
طعمه زنده یا منجمد؟
در نگهداری خانگی، استفاده از طعمه از پیش کشتهشده یا منجمدشده و بهدرستی آمادهشده معمولاً ایمنی بیشتری دارد.
طعمه زنده میتواند در هنگام دفاع به مار آسیب جدی وارد کند.
هضم غذا
بعد از غذا خوردن، بوآ معمولاً به زمان کافی برای هضم نیاز دارد.
در این مدت بهتر است از:
جابهجایی غیرضروری، دستکاری زیاد، استرس، فعالیت شدید اجتناب شود.
رفتار
بوآها معمولاً مارهایی نسبتاً آرام هستند، اما شخصیت هر حیوان میتواند متفاوت باشد.
یک بوآ ممکن است:
کنجکاو باشد
آرام و کمتحرک باشد
در زمان خاصی از روز فعالتر شود
هنگام احساس خطر بدنش را جمع کند
هیس کند
حالت دفاعی بگیرد
در شرایط خاص گاز بگیرد
رفتار دفاعی لزوماً به معنی «مار بد» نیست.
خیلی وقتها حیوان صرفاً میگوید:
«الان احساس امنیت نمیکنم.»
دست زدن به بوآ
بوآ را باید با آرامش و بدون حرکات ناگهانی جابهجا کرد.
هنگام بلند کردن، باید وزن بدن مار بهخوبی حمایت شود.
بهخصوص در نمونههای بزرگ، بهتر است هنگام جابهجایی مار از کمک فرد دیگری استفاده شود.
و یک قانون مهم:
هیچوقت مار را به خاطر عکس گرفتن یا نمایش به زور از مخفیگاه بیرون نکشید.
آیا بوآ خطرناک است؟
بوآ سمی نیست اما بیخطر هم نیست.
یک بوآ بالغ میتواند قدرت بدنی بسیار زیادی داشته باشد.
خطر اصلی در نگهداری یک نمونه بزرگ بیشتر به:
گازگرفتگی، قدرت عضلانی، نگهداری نادرست، استرس حیوان، اشتباه انسان هنگام غذا دادن مربوط میشود. برای نمونههای بزرگ، رعایت اصول ایمنی اهمیت بسیار بیشتری پیدا میکند.
تولیدمثل
بوآ کانستریکتور زندهزا است.
یعنی برخلاف مارهایی که تخم میگذارند، ماده بچههای زنده به دنیا میآورد.
تعداد نوزادان میتواند بسته به حیوان متفاوت باشد و یک عدد ثابت برای همه مادهها وجود ندارد.
نوزادان پس از تولد کاملاً مستقل هستند و باید شرایط نگهداری مناسب خودشان را داشته باشند.
نوزاد بوآ
نوزادان بوآ نسبت به یک بوآ بالغ بسیار کوچکترند، اما از همان ابتدا شکارچی هستند.
رشد آنها به عوامل مختلفی مثل:
ژنتیک
تغذیه
دما
سلامت
جنسیت
وابسته است.
تغذیه بیشازحد برای «بزرگ شدن سریع» روش مناسبی نیست.
مورفهای بوآ
برخلاف بال پایتون که تنوع مورف بسیار عظیمی دارد، در بوآ نیز فرمها و جهشهای ژنتیکی مختلفی دیده میشود.
از جمله نامهایی که ممکن است در بازار ببینی:
Hypo
Anery
Albino
Kahl Albino
Sharp Albino
Motley
Jungle
Sunglow
و ترکیبهای مختلف این ژنتیکها.
در خرید مورف، فقط به اسم تجاری اعتماد نکن و اطلاعات ژنتیکی والدین و منشأ حیوان را بررسی کن.
آیا بوآ برای مبتدی مناسب است؟
اینجا جواب من اینه:
بچه یا جوان بوآ:
ممکن است برای فردی که تحقیق کرده و آماده است مناسب باشد.
بوآی بالغ و بسیار بزرگ:
برای یک فرد کاملاً مبتدی انتخاب ایدهآلی نیست.
چون ممکن است در ابتدا حیوان کوچک و قابلکنترل به نظر برسد، اما چند سال بعد با یک مار چند کیلویی و بسیار قدرتمند روبهرو باشی.
بنابراین کسی که قصد خرید بوآ دارد باید از همان روز اول به اندازه نهایی و هزینه نگهداری حیوان در بزرگسالی فکر کند.